Shifting Role

Shifting Role

Incubase Thailand's picture

เปลี่ยนบทบาทให้ประชาชนเป็นผู้นำในการสร้างการเปลี่ยนแปลง

จากข้อมูลของสำนักนโยบายและยุทธศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข พบว่า มีจำนวนผู้ป่วยนอกเข้ารับการรักษาในสถานบริการสาธารณสุขทั่วประเทศเพิ่มขึ้น จาก 130 ล้านครั้งในปี 2550 เป็น 140 ล้านครั้งในปี 2551 ในขณะที่จำนวนสถานพยาบาล เครื่องมือทางการแพทย์ รวมทั้งบุคคลากรทางการแพทย์มีไม่เพียวพอต่อความต้องการ ทำให้การเข้ารับบริการต้องใช้เวลารอนานและแพทย์มีเวลาดูแลผู้ป่วยน้อยลง นอกจากนี้ เมื่อพิจารณาจำนวนโรงพยาบาลและสถานพยาบาลทั่วประเทศพบว่ามีเพียง 1,286 แห่งเท่านั้นที่มีเตียงไว้รองรับผู้ป่วยค้างคืน (ปี 2553) โดยส่วนใหญ่กระจุกอยู่ในตัวเมืองและกรุงเทพมหานคร

ในการสร้างการเปลี่ยนแปลงในสังคมที่ยั่งยืนนั้นควรมีแรงผลักดันหลักมาจากภาคประชาชน เมื่อประชาชนผู้เป็นฝ่ายสัมผัสกับปัญหาหรือใกล้ชิดกับปัญหาโดยตรงเป็นผู้นำในการเปลี่ยนแปลง พวกเขาสามารถสะท้อนปัญหาที่แท้จริงออกมาได้อย่างชัดเจน รวมถึงการแก้ไขปัญหาที่ตรงจุดและก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงที่โครงสร้างซึ่งส่งผลต่อสังคมโดยรวมได้อย่างยั่งยืน ยกตัวอย่างเช่น การเปลี่ยนบทบาทของชุมชนให้เป็นผู้จัดบริการสุขภาพแก่ชุมชนแทนรัฐฯ โดยให้ชุมชนสามารถพัฒนาระบบบริการของตนเองเพื่อพัฒนาสุขภาวะ เช่น การเจ็บป่วยเรื้อรัง ชุมชนต้องเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ ต้องไม่พึ่งพาแต่โรงพยาบาลหรือสถานีอนามัยของรัฐเท่านั้น และไม่ปล่อยให้เป็นภาระของคนป่วยหรือครอบครัวของคนป่วยเท่านั้น โดยชุมชนต้องคิดระบบบริการบางอย่างเพื่อช่วยเหลือคนป่วยหรือครอบครัวของคนที่ป่วยเป็นโรคเรื้อรัง หรือ การเปลี่ยนบทบาทจากผู้เรียกร้องสิทธิ์เป็นผู้ปกป้องสิทธิ์โดยกระตุ้นและส่งเสริมให้ประชาชนผู้เสียหายเปลี่ยนบทบาทเป็นผู้นำในการเรียกร้องสิทธิของตนเองเพื่อให้เกิดความรู้สึกร่วมและเกิดการรวมตัวในกลุ่มประชาชนมากขึ้น นอกจากนี้การสับเปลี่ยนหน้าที่หรือการเพิ่มทักษะบางอย่างให้บุคคลที่เกี่ยวข้องกับระบบสุขภาพ ทำให้การดำเนินงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ประเด็นที่น่าสนใจ

  • ทำกิจกรรมหรือสร้างระบบที่เปลี่ยนบทบาทคนไข้หรือผู้เข้ารับบริการด้านสุขภาพให้สามารถปรับปรุงหรือแก้ไขระบบรักษาสุขภาพให้ดีขึ้นได้
  • ป้องกันโรคเรื้อรังและพฤติกรรมเสี่ยงในชุมชน
  • เชื่อมโยงระบบสุขภาพของท้องถิ่นกับส่วนกลาง
  • เพิ่มประสิทธิภาพการดูแลสุขภาพของชุมชน
  • เพิ่มศัยภาพของผู้นำและคนในชุมชนในการดูแลสุขภาพของตนเอง
  • สร้างบรรยากาศของการมีส่วนร่วมในการจัดการระบบสุขภาพของชุมชน
  • สุขภาพทางจิตใจ จิตวิญญาณและความเข้มแข็งของชุมชน

ข้อมูลเพิ่มเติม

กรณีศึกษา

มูลนิธิเข้าถึงเอดส์

คุณนิมิตร์ เทียนอุดม ผู้อำนวยการมูลนิธิเข้าถึงเอดส์ เป็นผู้เปลี่ยนความสัมพันธ์ระหว่างคนไข้และแพทย์ จากการเป็นผู้รับและผู้จ่ายยาเพียงอย่างเดียว ไปสู่กลุ่มความร่วมมือในการรักษาโรคในโรงพยาบาลรัฐที่มีรายได้น้อยหลายร้อยแห่งทั่วประเทศ รวมทั้งเปลี่ยนความสัมพันธ์ระหว่างคนไข้และอุตสาหกรรมยา โดยชี้ให้เห็นตัวตนของคนไข้โรคเรื้อรังในฐานะผู้มีส่วนได้เสียที่สำคัญและมีบทบาทร่วมกำหนดราคาของยาที่จำเป็น อีกทั้งยังสร้างความร่วมมือข้ามภาคส่วนระหว่างกลุ่มคนไข้ ผู้ให้บริการสาธารณสุข และนักสิทธิผู้บริโภคในการขยายกลไกควบคุมราคา หรือการใช้สิทธิตามสิทธิบัตรโดยรัฐ (compulsory licensing หรือ CL) จากยารักษาไวรัสเอชไอวี ไปสู่ยาแก้โรคเรื้อรังอื่นๆ เช่น โรคหัวใจ มะเร็ง และโรคจิตเวชบางประเภท

รายละเอียดเพิ่มเติม: http://thailand.ashoka.org/fellow/nimit-tienudom

Discovering Hands

Dr. Frank Hoffmann เห็นความสามารถในการใช้ประสาทสัมผัสของผู้พิการทางสายตาโดยเขาฝึกทักษะให้ผู้พิการทางสายตาเหล่านั้นสามารถตรวจหามะเร็งเต้านมผ่านการสัมผัสทางมือ ซึ่งประสบความสำเร็จอย่างมากทั้งในแง่ของต้นทุนค่าตรวจหามะเร็งเต้านมที่ลดลง ส่งผลให้การบริการสามารถทำได้ครอบคลุมและมีประสิทธิภาพมากขึ้น อีกทั้งยังก่อให้เกิดอาชีพและรายได้แก่ผู้พิการทางสายตาอีกด้วย

รายละเอียดเพิ่มเติม: https://www.ashoka.org/fellow/frank-hoffmann

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพสต.)

โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เป็นสถานพยาบาลประจำตำบลสังกัดกระทรวงสาธารณสุข ที่ได้รับการยกฐานะจากสถานีอนามัย หรือศูนย์สุขภาพชุมชนที่มีอยู่ทุกตำบลทั่วประเทศไทย โดยมีการปรับปรุงระบบและนโยบายผ่านแนวคิด “รักษา + ส่งเสริม + ป้องกัน + ฟื้นฟู” โดยนำระบบเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ ทั้งในการตรวจรักษาผ่านอินเตอร์เน็ต พูดคุยกันทางวีดีโอกับแพทย์สังกัดโรงพยาบาลรัฐ และการทำระบบจัดเก็บข้อมูลสุขภาพของชาวบ้านในพื้นที่ รวมไปถึงการประสานงานกับโรงพยาบาลในการส่งต่อผู้ป่วยฉุกเฉิน ซึ่งทั้งหมดนี้จะทำให้ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงบุคลากรทางการแพทย์ได้อย่างทั่วถึง และทันท่วงที นอกจากนี้ยังเป็นการให้ประชาชนและองค์กรปกครองท้องถิ่นเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลสุขภาพตนเองและท้องถิ่น เพื่อลดการเจ็บป่วยด้วยโรคเรื้อรัง รวมทั้งปรับปรุงบริการสุขภาพให้ประชาชนเข้ารับบริการในพื้นที่ได้สะดวกมากขึ้น

รายละเอียดเพิ่มเติม: http://hph.moph.go.th/